Srbija među njima!
Svaka reprezentacija povremeno na teren izvede igrača koji nije rođen u zemlji za koju nastupa. Navijači se često pitaju kako je to moguće, a odgovor se uglavnom krije u posebnim zakonskim procedurama koje omogućavaju ubrzanu naturalizaciju sportista od nacionalnog interesa.
Srbija, Turska, Katar, Crna Gora i Sjedinjene Američke Države ovo pitanje rešavaju na različite načine. Neke zemlje koriste sportski uspeh kao osnov za prijem u državljanstvo, dok druge kombinuju sport sa širim programima državljanstva putem ulaganja, namenjenim investitorima i njihovim porodicama.
Ovaj tekst objašnjava pravni osnov svakog od ovih modela, ko donosi konačnu odluku i šta fudbaleri, košarkaši i njihove porodice treba da znaju pre nego što počnu da razmišljaju o promeni državljanstva ili ulaganju u svoju budućnost van sportskog terena.
KLJUČNE INFORMACIJE
Srbija dodeljuje državljanstvo vrhunskim sportistima kroz posebnu naturalizaciju zasnovanu na državnom interesu, a ne putem unapred definisanog investicionog programa.
Član 19 Zakona o državljanstvu omogućava državi da ubrza prijem sportista čije učešće u nacionalnom timu predstavlja interes Republike Srbije.
Zemlje poput Turske, Katara, Crne Gore i Sjedinjenih Američkih Država koriste slične, ali pravno različite puteve za naturalizaciju stranih sportista.
Pravila koja se odnose na dvojno državljanstvo, poresku rezidentnost i vojnu obavezu razlikuju se u ovih pet zemalja i predstavljaju važna pitanja za svakog sportistu koji razmatra ovakav korak.
Programi državljanstva putem ulaganja, za razliku od naturalizacije kroz sport, nude sportistima i njihovim porodicama dokumentovaniji i predvidljiviji put do drugog pasoša.
Zgrada Vlade Srbije — trenutak naturalizacije sportiste
ZAŠTO DRŽAVE NATURALIZUJU STRANE SPORTISTE PUTEM POSEBNIH PROCEDURA OD NACIONALNOG INTERESA?
Kada je nacionalnom timu potrebno pojačanje pred veliko takmičenje, pojedine zemlje koriste pravne mehanizme koji omogućavaju ubrzanu promenu državljanstva.
Ovde nije reč o investicionom programu, već o posebnoj kategoriji naturalizacije rezervisanoj za vrhunske sportiste čiji nastupi mogu doneti sportsku ili diplomatsku vrednost državi.
Veza između uspeha reprezentacije i ubrzanog prijema u državljanstvo
Sportski savezi i ministarstva sporta često sami pokreću inicijativu, prepoznajući da jedan fudbaler ili košarkaš može značajno da promeni kvalitet čitave reprezentacije.
Interes Republike Srbije, ili bilo koje druge države, u ovakvim slučajevima definiše se kroz potencijalni doprinos sportiste nacionalnom timu.
Kako pravila FIFA i FIBA o pravu nastupa utiču na vreme naturalizacije
FIFA i FIBA propisuju stroga pravila o tome kada sportista može da promeni sportsko državljanstvo i nastupa za novu reprezentaciju.
Ta pravila utiču na to koliko brzo pravni postupak prijema u državljanstvo mora da bude završen pre početka kvalifikacionog ciklusa ili velikog međunarodnog turnira.
SRBIJA: PRAVNA PROCEDURA ZA DOBIJANJE DRŽAVLJANSTVA SPORTISTA PO ČLANU 19
Srbija ima jasno definisan pravni osnov za prijem sportista u državljanstvo, zasnovan na članu 19 Zakona o državljanstvu Republike Srbije.
Ova odredba omogućava prijem stranca u državljanstvo ukoliko bi njegov prijem predstavljao interes za Republiku Srbiju, nezavisno od uobičajenih uslova naturalizacije.
Korak po korak: zahtev, mišljenje saveza i odluka Vlade
Postupak počinje kada nadležni sportski savez, poput Fudbalskog saveza Srbije ili Košarkaškog saveza Srbije, podnese obrazložen zahtev.
Olimpijski komitet Srbije daje mišljenje o postojanju sportskog interesa, uz proveru da prijem u državljanstvo ne služi za izbegavanje doping sankcija.
Nacionalni granski savez podnosi zahtev zajedno sa biografijom i sportskim rezultatima sportiste.
Olimpijski komitet Srbije razmatra zahtev i daje svoje mišljenje Ministarstvu sporta.
Ministarstvo sporta izrađuje preporuku i prosleđuje je Ministarstvu unutrašnjih poslova.
MUP zatim predlaže Vladi Republike Srbije donošenje rešenja o prijemu u državljanstvo na osnovu člana 19.
Vlada Republike Srbije donosi konačno rešenje kojim lice stiče srpsko državljanstvo.
Dokumentacija, rokovi i ko donosi konačnu odluku
Za razliku od redovnog postupka koji vodi Ministarstvo unutrašnjih poslova, konačnu odluku po članu 19 donosi Vlada Republike Srbije, na predlog nadležnog ministarstva.
Potrebna dokumentacija uključuje pasoš, izvod iz matične knjige rođenih, dokumentaciju koja se odnosi na državljanstvo i dokaze o sportskim rezultatima i doprinosu.
Kod prijema po ovom osnovu administrativna taksa se ne naplaćuje, što ovu proceduru razlikuje od standardnih zahteva za boravak u Srbiji ili trajno nastanjenje stranih državljana.
Nedavne naturalizacije 2025–2026. i sportske stipendije
Poslednjih sezona srpski klubovi u fudbalu i košarci, uključujući sredine povezane sa KK Partizan i KK Crvena zvezda, prate slične modele naturalizacije igrača koji se smatraju sportistima od interesa.
Ovakvi slučajevi često su povezani sa ugovorima o sportskim stipendijama koje klub ili savez obezbeđuje sportisti tokom procesa.
Porodice koje razmatraju ulaganje u sport u širem kontekstu međunarodne mobilnosti, uključujući investicione opcije koje nisu neposredno povezane sa sportom, mogu proučiti detalje programa „zlatnih viza“ kako bi bolje razumele alternativne i jasno definisane puteve do drugog državljanstva.
TURSKA: NATURALIZACIJA FUDBALSKIH I KOŠARKAŠKIH TALENATA
Turska je godinama poznata po strategiji koja kombinuje domaće talente sa naturalizovanim igračima, posebno u fudbalu i košarci.
Turski klubovi i sportski savezi aktivno podržavaju strane sportiste na putu do turskog pasoša, često pred velika takmičenja poput Evropskog prvenstva u košarci.
Kako turski klubovi i savezi podržavaju strane igrače
Proces obično počinje kada klub prepozna igrača od interesa, nakon čega sportski savez pokreće postupak naturalizacije pred nadležnim državnim institucijama.
Ovakav model doveo je do toga da reprezentacija Turske u košarci na velikim turnirima nastupa sa više naturalizovanih igrača.
Dvojno državljanstvo i poreska rezidentnost naturalizovanih sportista
Turska dozvoljava dvojno državljanstvo, što naturalizovanim sportistima omogućava da zadrže svoj prvobitni pasoš dok nastupaju za novu reprezentaciju.
Poreska rezidentnost, međutim, zavisi od toga gde sportista zaista boravi i gde ostvaruje najveći deo svojih prihoda, zbog čega je potrebno pažljivo planiranje i stručno savetovanje.
KATAR I ZALIVSKE DRŽAVE: DRŽAVLJANSTVO KAO DEO SPORTSKE STRATEGIJE
Katar i druge zalivske države primenjuju drugačiji pristup od Srbije.
Državljanstvo se u pojedinim slučajevima koristi kao strateški instrument pred velika sportska takmičenja.
Reprezentacije u fudbalu i atletici u regionu su decenijama regrutovale strane sportiste, često poreklom iz Afrike ili Južne Amerike, radi bržeg izlaska na svetsku scenu. Svetsko prvenstvo u Kataru 2022. ostaje najpoznatiji primer ovog modela, kada je veliki broj naturalizovanih igrača nastupio za timove u kojima nisu rođeni.
Svetsko prvenstvo u Kataru 2022. ostaje najpoznatiji primer ovog modela, kada je veliki broj naturalizovanih igrača nastupio za timove u kojima nisu rođeni.
Zašto zalivski savezi regrutuju strane talente pred velika takmičenja?
Motiv je jasan: brz skok u kvalitetu reprezentacije bez čekanja generacijskog razvoja domaćeg sistema. Sportski savez identifikuje deficit u određenoj disciplini i traži naturalizaciju sportiste koji taj deficit odmah popunjava.
Ovakva praksa razlikuje se od srpskog modela po tempu i motivaciji. Dok član 19 Zakona o državljanstvu insistira na dokazanom interesu Republike Srbije, zalivske države često prioritetizuju samo sportski rezultat na Olimpijskim igrama ili svetskim prvenstvima.
Olimpijska povelja i pravila o promeni državljanstva
Olimpijska povelja i pravila FIFA i FIBA postavljaju stroge okvire za promenu državljanstva sportiste koji je već nastupao za jedan nacionalni tim. Sportista mora, u većini slučajeva, sačekati propisani period neaktivnosti pre nego što obuče dres nove reprezentacije.
Ova pravila postoje kako bi se sprečilo da se državljanstvo koristi isključivo kao takmičarski prečac, bez stvarne veze sportiste sa novom državom.
CRNA GORA, HRVATSKA I SJEDINJENE AMERIČKE DRŽAVE: TRI RAZLIČITA MODELA U POREĐENJU
Tri različita pravna sistema pokazuju koliko šarolik može biti pristup naturalizaciji vrhunskih sportista.
Crna Gora i princip ius talenti
Crna Gora primenjuje pristup koji pravnici često nazivaju ius talenti, gde se državljanstvo dodeljuje na osnovu izuzetnog talenta ili doprinosa državi. Košarkaški savez Crne Gore je u više navrata naturalizovao igrače radi jačanja reprezentacije pred evropska prvenstva.
Za razliku od srpskog člana 19, koji zahteva formalni lanac mišljenja od saveza do Vlade, crnogorski model je fleksibilniji, ali podleže sličnim pitanjima o dvojnom državljanstvu.
Hrvatska naturalizacija fudbalera i košarkaša
Hrvatska takođe ima praksu prijema u državljanstvo vrhunskih sportista, uglavnom kroz poseban zakonski osnov za doprinos hrvatskom sportu. Fudbaleri i košarkaši koji dobiju hrvatski pasoš najčešće imaju već izgrađenu karijeru u domaćim klubovima.
EB-1 zeleni karton u Sjedinjenim Američkim Državama
Sjedinjene Američke Države nude potpuno drugačiji, imigracioni put: EB-1 zeleni karton za osobe sa izvanrednim sposobnostima. Ovaj put ne zavisi od nacionalnog tima, već od dokazane sportske karijere i međunarodnog priznanja.
Sportisti koji apliciraju za EB-1 zeleni karton moraju dokumentovati nagrade, medalje i medijsko priznanje, bez ikakve obaveze prema američkoj reprezentaciji.
ULAGANJE, NADZOR I KONTROVERZE: ŠTA SPORTISTI I PORODICE TREBA DA UZMU U OBZIR?
Naturalizacija sportista i klasični programi državljanstva ulaganjem funkcionišu po različitoj logici, ali oba obećavaju drugi pasoš. Programi zlatnih viza traže dokumentovano ulaganje, dok sportski put zavisi od odluke saveza i Vlade.
Prag ulaganja: programi zlatnih viza imaju fiksne finansijske uslove, dok naturalizacija sportista nema definisan minimum.
Poreska rezidentnost: oba puta zahtevaju pažljivo planiranje boravka i prihoda.
Dvojno državljanstvo: dozvoljeno u većini pomenutih zemalja, ali uslovi razlikuju se od zakona do zakona.
Javnost često reaguje podeljeno na prijem sportista u državljanstvo, posebno kada se poredi sa transparentnijim, ali skupljim programima za investitore. Kritičari traže veću javnost oko kriterijuma interesa Republike Srbije.
Porodice koje razmatraju državljanstvo ulaganjem sportisti kao opciju, ili traže stabilniji, dokumentovan put do drugog pasoša, mogu se konsultovati sa Global Residence Index, konsultantskom kućom sa iskustvom u programima državljanstva i boravka širom sveta.
Najčešća pitanja tiču se čuvanja originalnog državljanstva, nepostojanja fiksnog investicionog minimuma za sportiste i realnih rokova, koji zavise od saveza, Ministarstva sporta i Vlade, a ne od fiksnog administrativnog kalendara.
Bilo da je reč o vrhunskim sportistima ili investitorima, odluka o drugom državljanstvu ostaje strateško pitanje sigurnosti, mobilnosti i budućnosti porodice, koje zahteva stručno vođenje kroz svaki korak procesa.
0
0
Loading ...
